ProRail stelt zich opvallend halsstarrig op in cao-overleg

Dat wordt nog een opgave, die nieuwe cao bij ProRail. De partijen willen er 1 oktober uitkomen, maar er gaapt nog een enorme kloof tussen wat ze willen. FNV Spoor raadpleegt daarom eerst nog even haar leden.

O wonder van tegenstrijdigheden! Daar waar onder meer De Nederlandsche Bank en het kabinet pleiten voor substantiële loonsverhogingen, en daar waar inmiddels iedereen het er over eens is dat werknemers op een gezonde manier hun pensioen moeten kunnen halen, zet ProRail in op een loonsverhoging onder het inflatiecijfer en versobering van de zogenoemde “ontziemaatregelen” voor oudere werknemers. Het blijft een raadsel wat de directie hiermee precies hoopt te bereiken. Maar met inmiddels vier cao-overlegrondes achter de rug lijkt een aanstaand akkoord nog mijlenver weg.

Maar goed. Afgesproken is dat de partijen elkaar op 1 oktober in principe voor het laatst ontmoeten en dat ze er dan uit moeten komen. Daarom wordt het op die datum een overleg “zonder eindtijd”. Gezien de enorme kloof tussen de wederzijdse verwachtingen kan het wel eens laat worden. Of vroeg natuurlijk, maar dan zijn we alweer een dag verder. Tenminste, áls het al lukt om er dan uit te komen.

‘Sinds het begin van het overleg op 13 maart staan we nog altijd op een T-splitsing waar ProRail precies naar de andere kant wil afslaan dan FNV Spoor’, zo vat treindienstleider Ebbo Kraan de situatie van dit moment samen. Hij zit als kaderlid van de bond bij het cao-overleg en is nog steeds verbaasd over de insteek van zijn werkgever. Overigens net als zijn collega Hans Op ‘t Hoog, in het dagelijks leven adviseur bij ProRail en ook als FNV-kaderlid aanwezig bij het cao-overleg. ‘Op mijn meest positieve momenten denk ik dat het tactiek is van de werkgever om de inbreng tot dusver te gebruiken als wisselgeld voor andere doelen. Maar ja, denk ik dan: zoiets doe je toch niet! Als werkgever moet je strijden met open vizier, betrouwbaar zijn en je tegenpartij serieus nemen. We zitten tenslotte in een onderhandelingsproces.’

De Inktpot, het hoofdkantoor van ProRail in Utrecht

Tachtig onderwerpen

Waar hebben we het over? Om precies te zijn over ruim tachtig cao-onderwerpen. Maar de hoofdzaken beperken zich wat FNV Spoor tot drie: 5 procent meer loon, een substantiële vermindering van de werkdruk, en het tegenhouden van de door de werkgever voorgestelde verslechteringen van de eerdergenoemde ontziemaatregelen. Denk bij dit laatste onder meer aan de seniorendagen, vrijstelling van nachtdiensten, extra compensatie-uren en zo nog wat meer. Voor de volledigheid: de werkgever biedt vooralsnog niet meer dan 1,5 procent meer loon en vermindering van de werkdruk is aan die kant van de cao-tafel geen item.

Ebbo Kraan

Op zich is de redenering van de werkgever nog wel een beetje te volgen. Als gevolg van personeelstekorten komt ProRail uren tekort, met name in de productie. Door het schrappen van “ontzie-uren” komen er meer “productie-uren” beschikbaar. ‘ProRail betaalt hier wel voor’, erkent Kraan, ‘maar dan hebben we als werknemer geen keuze meer. En dat zien wij als een versobering. Bovendien lijkt het er op dat de werkgever de uitbetaling van deze uren ziet als extra loon, waardoor de reguliere loonsverhoging beperkt zou kunnen blijven. Maar zo geredeneerd betalen we onze eigen loonsverhoging, en dat is natuurlijk niet de bedoeling.’

Pensioenakkoord

Wat ook nog speelt is dat de sociale partners tijdens het cao-overleg een pensioenakkoord hebben gesloten. Op ‘t Hoog: ‘Met daarin de mogelijkheid om in de cao’s afspraken te maken over vervroegde uittreding voor mensen in zware beroepen. Ik denk dat we bij ProRail zware beroepen kennen, al is het alleen al vanwege de onregelmatigheid en uit te voeren werkzaamheden bij incidenten. Maar om eerder met pensioen te kunnen, zal de werknemer ook zelf moeten bijdragen in de vorm van het bijeen sparen van onder meer compensatie-uren en wtv- en bovenwettelijke vakantiedagen. Maar als je die afschaft, valt er ook niets meer te sparen. En is vervroegd met pensioen gaan al helemaal geen haalbare kaart meer.’

Hoe deze impasse te doorbreken? Veel zal natuurlijk afhangen van de houding van de werkgever. Maar ook FNV Spoor maakt de balans op. Daarvoor trekt de bond deze maand september het land in om de leden te raadplegen over waar de partijen staan en waar wat de leden betreft de grens ligt. Kraan: ‘We hebben mandaat om te gaan voor 5 procent meer loon, maar niet om in te stemmen met verslechteringen. Niet dat we dit laatste nu wel van plan zijn, maar dit soort zaken moeten we voor de volledigheid wel nog wel even terugkoppelen. Het wordt al met al spannend op 1 oktober.’