Activistisch vakbondswerk vooral nodig als het spannend wordt

Kaderleden die de kar trekken

FNV Spoor heeft leden, kaderleden en kartrekkers. Wat onderscheidt deze laatsten van de andere twee groepen? Waar staan zij voor, maar bovenal: wat dragen zij specifiek bij aan het vakbondswerk?

Toen Dorothea Schulz werd uitgenodigd voor de kartrekkerscursus van FNV Spoor, reageerde de Rotterdamse hoofdconducteur met een vraag: Wat is dat? Een cursus voor kaderleden die ook anderen weten te motiveren en enthousiasmeren samen aan de slag te gaan met kwesties die er liggen, luidde het antwoord. ‘Waarop ik zei: kader is kader, en die doen al veel. Maar goed, nu ben ik dus kartrekker. Als zodanig hoop ik nóg meer te kunnen betekenen voor mijn collega’s.’

Hoofdconducteur Dorothea Schulz: ‘Ik heb me altijd al verantwoordelijk gevoeld voor de problemen van mijn collega’s’

Samen met zo’n veertig andere kaderleden is Schulz in twee dagen getraind in de fijne kneepjes van het kartrekkerschap. Is ze veranderd? ‘Ik heb me altijd al verantwoordelijk gevoeld voor de problemen van mijn collega’s’, antwoordt ze. ‘Ik wil ze helpen. Maar ik wil ook mijn vakbondsbestuurders helpen. Die moeten niet begraven worden onder vragen vanaf de werkvloer. Dus beantwoord ik veel daarvan namens hen. Omdat de bond me de hiervoor benodigde kennis heeft bijgebracht.’ Ook als het spannend wordt op de werkvloer, bijvoorbeeld als de bond en NS er even niet samen uitkomen, staat Schulz voor de bond. ‘Veel collega’s klagen wel eens: “Waarom doet de FNV niets?”. Dan zeg ik: Ja, hé, waarom doe jíj niets? Jij bent óók de bond. We moeten het samen doen. Zo gaat dat met vakbondswerk. Dus de handen uit de mouwen en gaan. Samen!’

Tweedaagse cursus

FNV Spoor telt bij NS meer dan 320 kaderleden. De bond koestert, traint en motiveert hen. Een deel van hen is vooral als lid van de medezeggenschap actief aan de diverse overlegtafels. Alle kaderleden zijn in feite kartrekker. Iedere anderhalf tot twee jaar nodigt FNV Spoor een deel van deze kaderleden uit voor een tweedaagse kartrekkerscursus.

‘We willen investeren in onze leden’, vertelt FNV Spoor-bestuurder Christa Burger. ‘Als blijk van waardering, maar ook in het belang van FNV Spoor binnen NS en dus in het belang van alle leden. Veel kaderleden zijn goed op de inhoud. Ze informeren hun collega’s op de werkvloer. Komen ze zaken tegen die niet door de beugel kunnen, dan proberen wij deze te repareren. Maar wat als dit laatste niet lukt? Om de achterban actief te betrekken zijn andere vaardigheden nodig. Kennis van het “vakbondsproces” bijvoorbeeld. Op de kartrekkerscursus geven we ze handvatten mee om hun collega’s nog steeds te activeren, ook als het moeilijk wordt. Blijkbaar werkt deze manier van werken. We groeien als FNV Spoor iedere week in netto ledenaantallen. Dat is een hele prestatie.’

Ook de Hengelose machinist Dennis Binnendijk was aanwezig op de kartrekkerscursus, en dat zal degenen die hem kennen niet verbazen. Als telg uit een echt spoorgezin (vader, broer, hijzelf) is het voor hem de normaalste zaak van de wereld om actief te zijn voor de bond. ‘Je bent nooit te oud om te leren’, verklaart hij zijn deelname, ‘en kennis is macht. Zonder kennis heb je ook geen weerwoord wanneer dat nodig is. Mét kennis kan je anderen overtuigen om ergens voor te gaan. Onze taak als kartrekker is onze spoorcollega’s zover te krijgen dat ze meedoen onze gezamenlijke toekomst te waarborgen.’

In de definitie van Binnendijk is een kartrekker ‘een FNV-lid dat voorop loopt, het woord verspreidt, de neuzen dezelfde kant op krijgt en anderen overtuigt in een bepaald verhaal mee te gaan. Het vakbondsverhaal, wel te verstaan. Dat begint met een open discussie in het personeelsverblijf over de rol van de bond, over de noodzaak van het vakbondslidmaatschap, maar ook over de benodigde lef om voor jezelf op te staan.’

Machinist Dennis Binnendijk: ‘Met feiten kan je mensen overtuigen die alleen maar kunnen klagen’

Het kunnen motiveren van anderen moet in je zitten, meent hij. ‘Maar je kan het voor een deel ook leren. Als je zoals gezegd de benodigde kennis maar hebt. Voor wie de feiten kent is het allemaal een stuk makkelijker. Met feiten kan je mensen overtuigen die alleen maar kunnen klagen. Een beetje vlotte babbel hebben helpt ook. Vandaar dat we ons tijdens de cursus verder hebben verdiept in onder meer kennis, praten en overtuigen. Met rollenspellen en meer. Heel leerzaam. Maar wat óók heel fijn is, is dat je tijdens de tweedaagse collega’s ontmoet uit alle delen van het land die precies hetzelfde doel voor ogen hebben als jij: de positie van de bond bij NS nog verder versterken.’